მწერალი ლაშა იმედაშვილი წიგნის "პატრიარქის ზაფხული" ავტორია და ამავდროულად, თბილისის საკრებულოს სახელდებისა და სიმბოლიკის კომისიის თავმჯდომარეა. იგი დღეს ამ საქმით აქტიურადაა დაკავებული. ბატონი ლაშა ცნობილ ოჯახში დაიბადა, სადაც ოჯახის ყველა წევრი ძალიან ახლოს იყო ქართულ მწერლობასთან. მანაც ეს გზა არჩია და როგორც თავად ამბობს, ოჯახის ტრადიციას გაჰყვა.



ბატონმა ლაშამ წერა სტუდენტობის პერიოდში დაიწყო, შემდეგ 20–25 წელი წიგნი აღარ დაუწერია და სცენარისტად მუშაობდა. დაახლოებით, ათი ქართული ფილმის სცენარი აქვს დაწერილი და ერთ–ერთ სცენარში პრიზიც აქვს აღებული. მისი ბოლო კინოსცენარი იყო "მგლების ხორუმი". ამის მერე სცენარისტობას თავი დაანება და დიდი პაუზის შემდეგ, წერა განაგრძო. ამჟამად კი, როგორც უკვე გითხარით, თბილისის საკრებულოში მუშაობს. როგორც თავად ამბობს, წერას მაინც არ წყვეტს და ამისთვის დროს ნახულობს. ამ და სხვა საინტერესო თემებზე "გუმბათმა" ლაშა იმედაშვილთან ისაუბრა.

– ბატონო ლაშა, პირველ რიგში, საუბარი დავიწყოთ წიგნიდან "პატრიარქის ზაფხული", რომელიც "გუმბათის" გამომცემლობასთან ერთად გამოიცა.

– ამ წიგნის თემატიკა ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. იგი ეხება საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიას და შემდგომ პირველი პატრიარქის, კირიონის მკვლელობას, რომელიც დღემდე ბურუსითაა მოცული. კონკრეტულად ეს ვინ განახორციელა დადგენილი არაა, თუმცა, ბევრი ეჭვი არსებობს. მე რაც ჩემს წიგნში გამოვიყენე, ეს არის ერთ–ერთი ვერსია. როგორც ვხედავდი ამ ყველაფერს, წიგნიც იმის მიხედვით დავწერე.

– რატომ შეჩერდით იმ ვერსიაზე, რაც წიგნში გიწერიათ?

– როდესაც პატრიარქი მოკლეს, მაშინდელ პრესაში აქტიურად იწერებოდა, რომ ამ მკვლელობის უკან სოციალ–დემოკრატები იდგნენ, ოღონდ მათ ეს სხვა ადამიანების ხელით განახორციელეს. ამაში შედარებით დაბალი რანგის სამღვდელოების პირები ჩარიეს. ჩემს წიგნში ბევრი რეალურად არსებული პერსონაჟია, ზოგი კი ჩემ მიერ შეთხზული. ყოველ შემთხვევაში, ვეცადე, რომ იმდროინდელი ატმოსფერო გადმომეცა.

– თქვენ ძირითადად ისტორიული ხასიათის წიგნებს წერთ, რაც საკმაოდ რთული დასაწერია, რადგან იმ ეპოქას ეხებით, რომელსაც თავად არ შესწრებიხართ.

– მხოლოდ ისტორიულ წიგნებს არ ვწერ, თუმცა, ბევრი მაქვს დაწერილი. ჩვენი ისტორია სავსეა ისეთი ფაქტებით, რომლებიც ბოლომდე არ არის გამოძიებული. მე ლიტერატურული ძიების საშუალებით ვწერ. მთლად დეტექტივს ვერ დავარქმევ, მაგრამ რაღაც მსგავსი არის. ასეთივე სახის წიგნები მაქვს დაწერილი ილია ჭავჭავაძეზე, ივანე მაჩაბელზე. ყოველთვის საინტერესოა ის, რაც ბოლომდე არ არის გამოძიებული და შენ წერ საკუთარ მოსაზრებას, რაც შესაძლებელია, სიმართლეც იყოს. ეს არაა ზუსტი მეცნიერება და არც ზედმიწევნით ვამბობ, რომ აუცილებლად ჩემი ვერსიაა სწორი. იმას ვწერ, რაც მე სწორად მიმაჩნია.

– ამ ყველაფერს საკმაოდ ცოდნაც სჭირდება, რადგან გარკვეული უნდა იყოთ იმ პერიოდის მოვლენებში, რაზეც წიგნს წერთ.

– რა თქმა უნდა, ამას სხვადასხვა ისტორიული მასალების წაკითხვა, შესწავლა სჭირდება. მომზადებული უნდა იყო ყველანაირად. შეიძლება შიგნით ბევრი რამ ჩემი გამოგონილი იყოს, მაგრამ მთავარია, რომ ის გარკვეულ რეალურ ფაქტებს ეყრდნობა.

– რამ განაპირობა თქვენი მხრიდან საქართველოს ისტორიის ასეთი სიყვარული?

– ყოველთვის მაინტერესებდა ჩვენი ისტორია და საინტერესო ამბები. სულ ვფიქრობდი იმაზე, თუ რა განვითარება შეიძლება მოჰყოლოდა ისტორიულ მოვლენებს, ასე რომ არ ყოფილიყო, მერე რა მოხდებოდა და ა.შ. ეს სუფთა ადამიანური ფაქტორია, რადგან ჩნდება გარკვეული ძიების სურვილი. სხვათა შორის, 2008 წელს, ომის დაწყებამდე განხორციელდა ძალიან საინტერესო პროექტი. წიგნი გამოიცა, რომელშიც რამდენიმე მწერლის: გიო ახვლედიანის, დათო ტურაშვილის, ლაშა ბუღაძის, ნუგზარ შატაიძისა და ჩემი ნაწარმოებები დაიბეჭდა ერთად. ყველა ჩვენგანის ორ–ორი მოთხრობა შევიდა ამ წიგნში, რომლებიც საქართველოს ისტორიას ეხებოდა. ჩემი მოთხრობები გიორგი | და ლაშა–გიორგიზე იყო. ეს წიგნი იმ მხრივ არის საინტერესო, რომ არაორდინალურია. შეიძლება ისტორიკოსებისთვის ეს საკამათოა, მაგრამ ჩვენ ჩვენეული ხედვა გამოვაჩინეთ.

– საინტერესოა ის ფაქტიც, რომ თქვენს ოჯახში ყველა ახლოს იყო მწერლობასთან, პაპები, მამა და თქვენც ამ გზით წახვედით.

– რამდენიმე საუკუნეა, რაც ჩვენი გვარი ქართულ სიტყვასა და ლიტერატურას ემსახურება. ეს ტრადიციულად მოგვდევს. მეც უკვე ამ ტრადიციების გამგრძელებლად ვითვლები. პატარობიდანვე სულ წიგნები მახსოვს. ვიგებდი საინტერესო ამბებს, ლეგენდებს, მონათხრობებს. ვიცი, რომ ჩვენს სახლში ვაჟა–ფშაველა და მიხეილ ჯავახიშვილი ათევდნენ ღამეს. თუმცა, მე ამ ყველაფერს არ მოვსწრებივარ და მხოლოდ გადმოცემით ვიცი. ამისი სამადლობელი წერილები, ნაჩუქარი ნივთები არსებობს. წარმოიდგინეთ, ამ დიდ მწერლებს უჭირდათ და ჩემი დიდი პაპა მათ ყოველთვის ეხმარებოდა, რადგან მათთან შედარებით მეტ–ნაკლებად შეძლებული იყო. საკუთარი გამომცემლობა ჰქონდა, სადაც მათ შემოქმედებას აქვეყნებდა, ასევე ღამეს ათევინებდა ჩვენს სახლში და თანხითაც ეხმარებოდა. ჩვენს ოჯახში გვაქვს ილია ჭავჭავაძის ნაჩუქარი მაგიდა. სულ ასეთი რაღაცეები მესმოდა, რამაც შემდგომში ჩემს არჩევანზეც იქონია გავლენა. ალბათ სხვა საქმეზე არც მიფიქრია. თავიდანვე განსაზღვრული იყო ჩემი ბედისწერა, რომ მწერალი უნდა გავმხდარიყავი. სხვა ალტერნატივა არც მქონია და ამას ახლა და ახლა უფრო მეტად ვხვდები.

– როგორც ვიცით, მწერლობა უკვე ახალგაზრდობაში გადაწყვიტეთ.

– დიახ. უნივერსიტეტში სწავლის დროს დავიწყე წერა. შემდეგ დიდი ხნის განმავლობაში მოთხრობების წერას თავი დავანებე და კინოში გადავინაცვლე. როგორც იცით, სცენარისტი ვიყავი და ეს საქმე მხოლოდ და მხოლოდ იმიტომ დავიწყე, რომ იქ გაცილებით მეტ ფულს იხდიდნენ. 20–25 წელი გავიდა და მხოლოდ შემდგომ გავაგრძელე წერა. როდესაც ჩვენი კინო, სამწუხაროდ, უკან და უკან წავიდა, აღარ იყო ფინანსები და აღარაფერს იღებდნენ, ისევ წერას მივუბრუნდი. ასე რომ, მწერლობა მაინც გვიან დავიწყე.

– რადგან კინო ახსენეთ, რამდენადაც ვიცით, ათზე მეტი ფილმის სცენარი გაქვთ შექმნილი, მათ შორის, უმეტესობა საზოგადოებისთვის კარგად ცნობილია.

– დიახ. პაატა მილორავასთან ერთად გაკეთებული მაქვს ფილმი "ვირთხა". ასევე ერეკლე ბადურაშვილთან ერთად გადავიღე "კიდევ ერთი ქართული ისტორია". დათო ჯანელიძესთანაც ვიმუშავე. სერიალ "მგლების ხორუმის" სცენარიც მე მეკუთვნის, რომელიც ზაზა ხალვაშმა გადაიღო. ეს იყო საინტერესო საქმე, რაც განსხვავდება ლიტერატურისგან. ლიტერატურა ისეთი რამეა, რომ როდესაც წერ, აბსოლუტურად საკუთარ თავზე ხარ დამოკიდებული. შეიძლება ითქვას, რომ წიგნის წერის დროს ყველაფრის ბატონ–პატრონი თავად ხარ. სცენარის წერისას კი, შენი თავი დაკარგული გაქვს, სხვას ემორჩილები და როგორი მიზანიც მას აქვს დასახული, იმ მიზანს უნდა მოერგო. ამიტომ შენი ინდივიდუალობა, როგორც წესი, ნაკლებად ჩანს. კინო სინთეზური ხელოვნებაა, ბევრ რამეზეა დამოკიდებული, არამარტო სცენარზე, არამედ მსახიობებზე, მონტაჟზე, განათებაზე. ამხელა კოლექტივში საკუთარი ინდივიდუალობის შენარჩუნება ცოტა ძნელია, რადგან კინოს მხოლოდ ერთი რეჟისორი ჰყავს და ყველა მას ემორჩილება. სცენარის წერაზე მეტად, იმ ხალხთან მუშაობაა საინტერესო, რომლებიც ფილმის შექმნაში იღებენ მონაწილეობას. მე ისეთ რეჟისორებთან მომიწია მუშაობა, რომლებიც, ამავდროულად, ჩემი მეგობრები არიან და ამდენად, მათთან მუშაობა არ გამჭირვებია.

– მას შემდეგ სცენარისტობა აღარ გიცდიათ?

– არა. ბოლო ჩემი სცენარი "მგლების ხორუმის" იყო. ეს იყო რვა სერიისგან შემდგარი ფილმი, რომელიც ტელეკომპანია "იმედის" დაკვეთით გადაიღეს. ამის შემდეგ უკვე სხვა რაღაცეებზე გადავერთე და დროც არ მაქვს ამისთვის. სცენარი დიდ დროს მოითხოვს, გადაკეთება–გადასწორება სჭირდება. თანაც, ვთვლი, რომ ახლა ახალი თაობა წამოვიდა, კინოსაც სხვა მოთხოვნები გაუჩნდა. ცხოვრებამ სხვა ხედვა მოიტანა და იგი ახალგაზრდებმა უნდა აკეთონ. ფაქტობრივად, დღეს ნოლიდან დაიწყო კინოში ყველაფერი. მართალია, ქართული კინო–სკოლის ტრადიციებს ვინარჩუნებთ, მაგრამ ახალი ქართული კინო ახლა იწყება.

– მწერალი და სცენარისტი როგორ მოხვდით საკრებულოში?

– ეს ჩემი მეგობრების დამსახურებით მოხდა. ვთვლი, რომ ჩემს მწერლობაზე უფრო მეტად მნიშვნელოვანი, დღეს საკრებულოში ყოფნაა. ბევრი პრობლემა აქვს ჩვენს ქვეყანას გადასაწყვეტი, საფრთხეების ქვეშ არის. მიმაჩნია, ჩემი ყოფნა აქ უფრო მნიშვნელოვანია. ჩემზე კარგ რამეს სხვაც დაწერს ალბათ და წერენ კიდეც. აქ ყოფნა ჩემთვის რთული არაა, უბრალოდ, საპასუხისმგებლოა. სხვა მოთხოვნებია ჩემ მიმართ, პატარა რაღაცაც კი დიდად ჩანს, ამიტომ ბევრი თვისება გჭირდება ამ სფეროში, თუნდაც საკუთარი თავის კონტროლი. მწერლობისგან განსხვავებულ საქმეს ვაკეთებ, რადგან მწერალი თავისუფალია.

– საკრებულოს სახელდებისა და სიმბოლიკის კომისიის თავმჯდომარე ხართ. ისეთივე საიტერესოა ეს საქმე, როგორც მისი სახელწოდება?

– კი, ნამდვილად საინტერესოა. მთელი თბილისის ქუჩების, სკვერების დამისამართება მეხება. ამ კომისიის წყალობით, ბევრი რამ გავიგე, რაც აქამდე არც ვიცოდი. თურმე, თბილისში ათასობით უმისამართო ადამიანი ცხოვრობს, რადგან სადაც ცხოვრობენ, იმ ქუჩას სახელი და ნუმერაცია არა აქვს. თბილისს ახლა ბევრი შემოერთებული რაიონი აქვს, რომელთაც დანომვრა სჭირდება. ასევე ჩვენი კომისიის მეშვეობით, პატივი უნდა მივაგოთ ტერიტორიული მთლიანობისთვის გარდაცვლილ მებრძოლებს და ქუჩებს მათი სახელები ვუწოდოთ. საკმაოდ ბევრი წერილი შემოდის ჩვენს კომისიაში, მათ შორის, ბევრი თხოვნა და მკაცრი მოთხოვნაც კი.

– რთული არ არის, რომ იყოთ მწერალი და ამავე დროს თბილისის საკრებულოში მუშაობდეთ?

– კი, რთულია, თუმცა, არ ვწუწუნებ. მართალია, რთულია, მაგრამ მეორე მხრივ, მწერლისთვის ამ ატმოსფეროსაც დიდი მნიშვნელობა აქვს. საკრებულოს საშუალებით, ყოველდღე ისეთ ადამიანებს ვხვდები, რომლებიც, შეიძლება, მთელი ცხოვრება გამევლო და ვერ მენახა. ვნახულობ გაჭირვებულსაც და დალხენილსაც, ჩემგან განსხვავებული აზროვნებისა და სოციუმის მქონეს და ა.შ. ეს ურთიერთობებიც მწერალს რაღაცნაირად ადგება. ყველა ამბავი და პრობლემა ილექება მეხსიერებაში და ისინი ერთ დღეს ჩემს ნაწერებში აუცილებლად მოხვდება.

– ბატონო ლაშა, ასეთი დატვირთული გრაფიკის გამო, წერისთვის დრო როდისღა გრჩებათ?

– წერას დღემდე ვაგრძელებ, არ ვწყვეტ. თუმცა, დროის მონახვა ცოტა რთულია. აქ, სამსახურში, წერის დროს ვერ ვნახულობ. უფრო სახლში ყოფნისას ვიღებ ხელში კალამს. ძირითადად, ეს შაბათ–კვირას ხდება.

– წერისთვის განსაკუთრებული გარემო გჭირდებათ?

– არა. ჩემთვის გარემოს დიდი მნიშვნელობა არა აქვს. თუ წერა მინდა, ხმაურში, ხალხმრავლობაშიც მოვახერხებ დაწერას და ეს ხელს სულაც არ შემიშლის. შემიძლია ერთდოულად რამდენიმე საქმეც ვაკეთო. ასე რომ, წერის მომენტში განსაკუთრებულ, ე.წ. სასათბურე პირობებს არ ვითხოვ.

– ვინ არის თქვენი ნაწერების პირველი მკითხველი და შემფასებელი?

– პირველი ჩემს ნაწერს მამა კითხულობს და შენიშვნებსაც პირველად მისგან ვიღებ ხოლმე. ასევე, ჩემი მეუღლეც ერთ–ერთი პირველი მკითხველია და ისიც თავის რჩევებს მაძლევს ხოლმე. მათ აზრს დიდ პატივს ვცემ. ხშირ შემთხვევაში ვითვალისწინებ კიდეც, ზოგჯერ – არა.

– თქვენ თვითონ როგორი ხართ საკუთარი ნაწერების მიმართ?

– ძალიან კრიტიკული ვარ ჩემი ნაწერების მიმართ. ამას მაშინ შევეჩვიე, როდესაც სცენარისტად ვმუშაობდი. არც ერთი ფრაზის ან სიტყვის ამოღება არ მენანება. კინოს სპეციფიკა ასეთია, რომ სცენარი რამდენჯერმე იცვლება, იღებ რაღაც ადგილებს და ამოკლებ სცენარს. ასე გადამივიდა ეს ჩვევაში და ლიტერატურაში გადავიტანე. არადა, მწერლებს, როგორც წესი, უჭირთ ხოლმე თუნდაც ერთ დაწერილ სიტყვასთან გამომშვიდობება. მე კი თავისუფლად ვმუშაობ და ეს ჩემთვის პრობლემა არაა. არათუ პატარა მონაკვეთები, დიდი თავებიც კი ამომიღია ნაწერიდან.

– გამოუქვეყნებელი მოთხრობები თუ გაქვთ?

– არა. რაც კი დამიწერია, ყველაფერი გამომიქვეყნებია. თუკი დავწერე და ამაში გარკვეული დრო დავხარჯე, ეს იმისთვის ხდება, რომ შემდეგ საზოგადოებას გავაცნო და მათ შეაფასონ.

– ბატონო ლაშა, თქვენს ოჯახზეც გვიამბეთ.

– ჩვეულებრივი ოჯახი მაქვს. მეუღლე დიასახლისია და ორ ბიჭს ზრდის, რომლებზეც დიდ იმედებს ვამყარებ და რა იქნება, ჯერ არ ვიცი. როგორც ყველა მამას, მეც ჩემი შვილების იმედი მაქვს, რომ კარგი ადამიანები დადგებიან და რაც მთავარია, თავის ქვეყანას უანგაროდ ემსახურებიან. როგორც მე გამზარდეს, მეც ისე ვზრდი ჩემს ბიჭებს.

– რა ასაკის არიან თქვენი შვილები?

– უფროსი ბიჭი 17 წლის არის. წელს ამთავრებს სკოლას და უმაღლესში აპირებს ჩაბარებას. მეორე 15 წლისაა და მთლიანად სკოლითაა დაკავებული.

– წერისკენ თუ აქვს რომელიმეს მიდრეკილება?

– არ ვიცი. ჯერ ამ მხრივ არაფერი შემიმჩნევია. ერთი რამ ვიცი, რომ ქართულ ენასა და ლიტერატურასთან ურთიერთობა უფრო უადვილდებათ. ჯერ ადრეა რამის თქმა. ჩემს ნაწარმოებებს, ვიცი, რომ კითხულობენ, თუმცა არ ულაპარაკიათ იმაზე, რა მოსწონთ ამა თუ იმ წიგნიდან და რა – არა. მაგის დროც მოვა, ჯერ პატარები არიან. მერე მოუნდებათ, ალბათ, ჩემთან ამ თემაზე საუბარი.

– რომელიმემ რომ სამწერლო გზა აირჩიოს, თქვენ როგორ შეხვდებით ამ ფაქტს?

– ნორმალურად. ხელს არ შევუშლი. უბრალოდ, ერთი რამე წინასწარ ვიცი, რომ მათ თუ ეს გზა აირჩიეს, აუცილებლად შეაწუხებთ ფსიქოლოგიური წნეხი. მეც ზუსტად ასე ვიყავი. ისეთი წინაპრები მყავდნენ, რომ ყველა უფრო მეტს მთხოვდა, პაპებთან და მამასთან შედარებით. ამ სამ კაცს მეც დავემატები და შესაბამისად, ჩემს შვილებს უფრო დიდი პასუხიმგებლობა გაუჩნდებათ და მოთხოვნილებები მათ მიმართ უფრო მეტი იქნება. ასეთი წინაპრების ყოლის ფაქტორი ბევრ რამეში მიეხმარება მათ, მაგრამ გაუჭირდებათ კიდეც. მათ ნაწერებს საზოგადოება ყოველთვის სხვანაირად შეაფასებს.

თეონა კენჭიაშვილი