ავთო ვარსიმაშვილს რეჟისორობის გარდა სხვა საქმე არასდროს უკეთებია. როგორც თავად ამბობს, ცხოვრობს იმით, რომ მუშაობს. უმოქმედო პერიოდი არ ჰქონია. მიუხედავად იმისა, რომ ბატონი ავთო მსახიობებთან ურთიერთობაში საკმაოდ დიქტატორია, ამავდროულად, მათთან ლიბერალური მიდგომაც აქვს. "გუმბათი" ავთო ვარსიმაშვილს ბევრ საინტერესო თემაზე ესაუბრა.



– ბატონო ავთო, დიდი ხანია, რაც რეჟისორი ბრძანდებით, რამ განაპირობა ამ პროფესიის არჩევა?

– თავიდანვე, ანუ ბავშვობიდანვე, მინდოდა, რომ რეჟისორი გავმხდარიყავი. ამის ინტერესი მქონდა და მინდოდა, ეს საქმე მეკეთებინა. შემდეგ თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი დავამთავრე.

– თქვენი პირველი ნაბიჯები კინოში გადაიდგა თუ თეატრში?

– პირველი ნაბიჯები თეატრში იყო. რუსთაველის თეატრში "ცამეტი წელიწადი" დავდგი. ეს აბსოლუტურად დამოუკიდებლად გავაკეთე. ამ თეატრში მეოთხე კურსიდან მივედი და იქ თვრამეტი წელიწადი ვიმუშავე. შემდეგ თეატრალური სარდაფი დავაარსეთ. მერე გრიბოედოვის თეატრის ხელმძღვანელი ვიყავი, ბოლოს კი თავისუფალი თეატრი გავხსენი.

– მაშინ, როდესაც თქვენ თეატრალური სარდაფი დააარსეთ, საქართველოში საკმაოდ მძიმე პერიოდი იყო, არ გაგიჭირდათ?

– რა თქმა უნდა, რთული იყო. ყველა პროფესიაში თავის დამკვიდრება ძნელია და ბევრ სირთულესთანაა დაკავშირებული. რეჟისორის შემთხვევაში კი, კიდევ უფრო მეტი სირთულეა. მან არამარტო თავისი სათქმელი უნდა თქვას, არამედ მსახიობებისაც. შენი სიტყვა ისე რომ თქვა, როგორც საჭიროა, ამას დიდი პერიოდი სჭირდება.

– განსხვავებულ პროფესიაში თავი მოგისინჯავთ?

– არა, ამის გარდა, სხვა საქმე არასდროს მიკეთებია. რეჟისურა ერთადერთია, რასაც ამდენი წელია ვემსახურები.

– და მაინც მინდა გკითხოთ, რომ არა რეჟისორი, რა პროფესიის შეიძლებოდა ყოფილიყავით?

– დიდი სიამოვნებით ვიქნებოდი დირიჟორი. ეს საქმე რეჟისურასთან ძალიან ახლოსაა და ბევრი რამე აქვთ საერთო.

– როდესაც წლების წინანდელი პერიოდის თეატრის მდგომარეობას დღევანდელს ადარებთ, რა განსხვავებებს ხედავთ?

– რა თქმა უნდა, მაშინ ქვეყანაში სხვა მდგომარეობა იყო და თეატრიც შესაბამის სიტუაციაში იმყოფებოდა. თვითონ მაყურებელი იყო განსხვავებული. მაშინ რა მოთხოვნილებაც მაყურებელს ჰქონდა, ახლა ისეთი აღარაა. რეჟისორი უნდა ეცადოს, რომ ამ ყველაფერს ალღო კარგად აუღოს, თავისსავე მაყურებელს უნდა მოერგოს. ეს ძალიან რთული პროცესია. რეჟისორი თუ ვერ იგებს, რა სჭირდება მაყურებელს, ის უკვე რეჟისორი აღარაა. ასევე უნდა მოერგო შენს მსახიობს, მისი კარგად უნდა გესმოდეს. მსახიობთან ურთიერთობაში გაუგებრობები არასდროს მქონია, ანუ ისეთი მომენტი არ ყოფილა, რომ ერთმანეთის აზრები ვერ გამოგვეცნო. მე და ჩემი მსახიობები ერთმანეთისთვის თანამოაზრეები ვართ. მათთან ყოველთვის იდეალური დამოკიდებულება მქონდა.

– თუ გაქვთ რაიმე თქვენებური მეთოდი, რითიც მსახიობთან კარგ ურთიერთობას ამყარებთ?

– ისევე, როგორც ყველა რეჟისორს, მეც ჩემი ინდივიდუალური სტილი გამაჩნია. ეს მიდგომა ისევ და ისევ იმაში მდგომარეობს, რომ მსახიობი ჩემი თანამზრახველი ხდება. ჩვენ ერთიანი აზრის გარეშე, რეპეტიციებს არ ვიწყებთ. მართალია, სიმკაცრეს ყოველთვის ვიჩენ, თუმცა, ჩემი დიქტატურა იმაში არ მდგომარეობს, რომ მსახიობს უხეშად მოვექცე, ანუ უფრო გასაგებად რომ ვთქვა, მსახიობებთან საკმაოდ დიქტატორული და, ამავდროულად, ლიბერალური ურთიერთობა მაქვს.

– ისევ დღევანდელობას დავუბრუნდეთ, ამჟამად რეჟისორისათვის თეატრში რა შესაძლებლობები არსებობს?

– მაშინ, წლების წინ, უფრო მეტი შესაძლებლობა იყო, ვიდრე ახლა. თუნდაც ფინანსური კუთხით, უფრო მეტი დაფინანსება ჰქონდა თეატრს. ახლა, ზოგადად, ჩვენს ქვეყანას უჭირს და, შესაბამისად, ფინანსები ნაკლებია. თუმცა, ეს ერთი მხრივ, კარგიცაა, რადგან რეჟისორი თავისი ჩანაფიქრის რეალიზებას უფრო მეტი გამომგონებლობით აღწევს. ეს ალბათ უფრო საინტერესოა.

– და ამავე კონტექსტში, კინოზე რას იტყვით?

– ადრე, კინოშიც თითქმის იგივე მდგომარეობა იყო, რაც თეატრში. მიუხედავად იმისა, რომ ფინანსური საშუალება გქონდა, ცენზურა მოქმედებდა და შენს სათქმელს ბოლომდე ვერ იტყოდი. იყო ისეთი სცენები, რომლებიც ფილმს სჭირდებოდა, მაგრამ ვერ გადაიღებდი ცენზურის გამო. დღესდღეობით სრულიად რადიკალური სურათია. რეჟისორს ახლა სრული თავისუფლება აქვს, რასაც უნდა იმას გადაიღებს და ამაში ხელს არავინ შეუშლის, თუმცა, ფინანსები ცოტაა და სწორედ ამიტომაც არაა ქართული კინო პროდუქტიული.

– თქვენი ბოლო კინონამუშევარი იყო "ყველაფერი კარგად იქნება", ამჟამად კიდევ გეგმავთ ფილმის გადაღებას?

– კი, ვაპირებ. ახალი ფილმის გადაღებებს დაახლოებით ორ თვეში დავიწყებ. მისი პირობითი სახელწოდებაა "მიდი, ძმაო, მიდი", თუმცა, ეს სახელი შეიძლება შეიცვალოს. ეს იქნება სატირული კომედია, ისევე, როგორც ჩემი წინა ნამუშევრები. შინაარსი როგორი იქნება, ამას ჯერ არ ვიტყვი.

– ბატონო ავთო, თქვენ წლების წინ სერიალი "სახლი ძველ უბანში" გადაიღეთ, რომელიც თავის დროზე საკმაოდ პოპულარული იყო. მომავალში სერიალის გადაღებას არ აპირებთ?

– ტელესერიალი ტელევიზიასთან ერთად უნდა იყოს გადაღებული, ანუ მან უნდა დაგიკვეთოს. დამოუკიდებლად სერიალი რომ გადაიღო, მერე ხომ გინდა, რომ სადმე გავიდეს, ამიტომაც რომელიმე ტელეკომპანიასთან უნდა ითანამშრომლო. მე ვერ ვიტყვი, რომ მსგავსი შემოთავაზება არ მქონია და იმიტომ არ ვიღებ, უბრალოდ რაღაც–რაღაცეებზე ვერ შევთანხმდით.

– თანამედროვე ქართულ ფილმებს როგორ შეაფასებთ?

– საკმაოდ კარგად. ბოლო წლების ფილმებიდან "გაღმა ნაპირსა" და "ქუჩის დღეებს" გამოვყოფდი. ორ წელში ორი ასეთი საინტერესო ფილმის გადაღება არც თუ ისე ცოტაა.

– ეს ორი ფილმი მართლაც განსხვავებული თემატიკისააა, მაგრამ ამ ბოლო დროს ძირითადად კომედიური ჟანრის ფილმებს იღებენ.

– ჩემი აზრით, ეს ნორმალურია და უფრო მეტიც, თვითგადარჩენის ერთადერთი გზაა. ის კომედიური ფილმები, რომლებსაც იღებენ და რომლებიც შესაძლოა უხარისხოა, კარგია, რადგან სულ უსაქმოდ ყოფნას, ჯობია, რეჟისორებმა რაღაც მაინც გააკეთონ. კომერციული პროექტების მომრავლებაში საშიშროებას ვერ ვხედავ. იყოს ის უგემოვნო ფილმებიც, მთავარია, რომ მოძრაობა იყოს. ამ კომედიებსა და უხარისხო ფილმებში აუცილებლად დაიბადება საინტერესო კინონამუშევრები.

– და ამ უხარისხო ფილმებმა ხომ შეიძლება ქართული კინო დაღმავლობისკენ წაიყვანოს?

– ამაზე არ ვფიქრობ, რადგან ქართულ კინოში მსგავსი მდგომარეობა ადრეც ყოფილა. მიუხედავად იმისა, რომ იყო პერიოდი, როდესაც ნამდვილი კინოშედევრები იქმნებოდა, ამავდროულად, მრავლად იყო უხარისხო პროდუქციაც. ისინი მალევე მიეცა დავიწყებას, თუმცა, ხალხს ახსოვს ისეთი შესანიშნავი რეჟისორების ფილმები, როგორებიცაა ოთარ იოსელიანის, ძმები შენგელაიების, თენგიზ აბულაძის და ა.შ. მარტო კარგი პროდუქცია არსად იქმნება. მაგალითად, ჰოლივუდი წელიწადში შვიდას–რვაას ფილმს უშვებს, მაგრამ აქედან პოპულარული მხოლოდ რამდენიმე ხდება. ეს აბსოლუტურად ჩვეულებრივია და ნებისმიერი ქვეყნისთვის ასეა. უბრალოდ, ჩვენთან სხვა პროცენტული მაჩვენებლებია.

– ბატონო ავთო, რეჟისორი ყოველთვის მაყურებელზეა ორიენტირებული და პროდუქტსაც ამის მიხედვით ქმნის. დღევანდელ მაყურებელს ძირითადად რა მოთხოვნები აქვს?

– საერთოდ, ჯერ იმას გეტყვით, რომ მომგებიანი ჟანრი არ არსებობს. შეუძლებელია, კომედია გადაიღო და თქვა, რომ ეს მაყურებელს აუცილებლად მოეწონება. ეს არასწორი მიდგომაა. ჟანრული თვალსაზრისით, ვერ განსაზღვრავ რა არის მომგებიანი და რა – არა. მომგებიანი მხოლოდ ის ფილმი, სპექტაკლი, ნახატი თუ მუსიკალური ნაწარმოებია, რომელიც მაყურებელში გამოძახილს ჰპოვებს. ის ახლოს მიდის მაყურებლის სურვილთან და მის მოთხოვნებს პასუხობს. ასე რომ, ძნელია თქვა, ზოგადად რას ითხოვს დღევანდელი მაყურებელი.

– დაახლოებით ერთი თვის წინ თბილისმა საერთაშორისო თეატრალურ ფესტივალს უმასპინძლა, თქვენ რა სპექტაკლები წარადგინეთ?

– გრიბოედოვის სახელობის თეატრიდან გატანილი მქონდა სპექტაკლი "გეტო", ხოლო თავისუფალი თეატრიდან "მიყვარხარ, მიყვარხარ, მიყვარხარ!".

– მიესალმებით ასეთი ფესტივალების ჩატარებას საქართველოში და ეს როგორ შედეგებს გამოიღებს?

– არამარტო მივესალმები, არამედ ძალიან მიხარია, რომ საქართველოში ასეთი ფესტივალები ტარდება. რაც მეტი ჩატარდება, მით უკეთესია. ჩვენ გვქონდა ფესტივალი "საჩუქარი" და ის რომ შეგვენარჩუნებინა, კარგი იქნებოდა.

– ბატონო ავთო, თქვენი რეჟისორობის ორმოცწლიანი მუშაობის განმავლობაში უმოქმედო პერიოდი თუ გქონიათ?

– არა, ვერ ვიტყვი, რომ გარკვეული ჩავარდნილი პერიოდი მქონდა, როდესაც არაფერს ვაკეთებდი. მე ყოველთვის აქტიურად ვმუშაობდი, ზოგი კარგი გამოდიოდა, ზოგი ნაკლებად კარგი, მაგრამ მაინც სულ საქმეში ვიყავი. მე ვცხოვრობ იმით, რომ ვმუშაობ.

– როდესაც ფილმზე ან სპექტაკლზე მუშაობთ, განსაკუთრებით ვის აზრს ითვალისწინებთ?

– ერთ კონკრეტულ ადამიანს ვერ გამოვარჩევ. პირველ რიგში, ვუსმენ ჩემს მეგობრებს, რომლებსაც ვენდობი, ასევე ჩემი ოჯახის წვერებს. მე არ ვარ თვითდაჯერებული ადამიანი, რომელიც სხვებს არ უსმენს. ხშირ შემთხვევაში ჩემი ახლობლების რჩევებს ვითვალისწინებ კიდეც. არა მგონია იმაში რამე სამარცხვინო იყოს, რომ სხვისი აზრი გაითვალისწინო და შენი ჩანაფიქრი შეამოწმო. შეიძლება სრულიად უცხო ადამიანს მოვუსმინო, რომლისგანაც ბევრ კარგ რჩევას მივიღებ და გავითვალისწინებ კიდეც. განსაკუთრებით ეს თეატრს ეხება. ყველას უნდა მოუსმინო, თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ყველას დაუჯერო, უბრალოდ, ამ ყველაფრიდან შენი დასკვნები უნდა გააკეთო.

– რაც შეეხება თქვენს ვაჟს, იგი, როგორც ვიცი, სარეჟისოროზე სწავლობს. უკვე აქვს ამ დარგში რაიმე ნამუშევარი შექმნილი?

– ის ჯერ კიდევ სწავლობს და მხოლოდ პატარ–პატარა რაღაცეები აქვს გაკეთებული, რამოდენიმე მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გააკეთა. მას საკმაოდ იმედიანად ვუყურებ, რადგან ნიჭიერი ბიჭია. ჯერ ყველაფერი წინ აქვს.

– როგორ უყურებთ იმ ფაქტს, რომ თქვენმა შვილმა თქვენივე პროფესია აირჩია?

– ახლა უკვე კარგად ვუყურებ, რადგან უკვე სწავლობს. თავიდან, რომ გითხრათ, გამიხარდა–თქო, მოგატყუებთ. ეს საკმაოდ რთული პროფესიაა და მე, როგორც მშობელს, მინდა, რომ ჩემს შვილს უფრო დალაგებული ცხოვრება ჰქონდეს. არადა, რეჟისორობა დალაგებული საქმე არაა. თუმცა, რადგან ეს პროფესია აირჩია, ამ განხრით უკვე რაღაცეები გადაიღო და თანაც იმედისმომცემი, ეს ფაქტი მახარებს. ფილმები სასწავლო პროგრამის ფარგლებში გადაიღო. ჯერ მხოლოდ რამდენიმეწუთიანი ფილმები აქვს, იანვარში კი ორმოცწუთიანის გადაღებას გეგმავს.

– თქვენს ვაჟს პროფესიულ რჩევებს აძლევთ?

– ერთმანეთს რჩევებს ნაკლებად ვაძლევთ. ვცდილობთ, ერთმანეთის საქმეში არ ჩავერიოთ. ის ახალგაზრდაა და თავისი გზა დამოუკიდებლად უნდა იპოვოს და თავისი ხელწერა შექმნას. ფილმები, რაც გადაიღო, მხოლოდ მას შემდეგ ვნახე, როდესაც მისი გადაღებები დასრულდა. ვეცადე, რომ მზადების პროცესში არ ჩავრეულიყავი. თუმცა, ერთმანეთთან მუდმივი კონსულტაცია გვაქვს. ახლაც, ჩემს ახალ ფილმთან დაკავშირებით, რომლის გადაღებასაც ვგეგმავ, ჩემმა შვილმა ბევრი რჩევა მომცა. როდესაც მას რაიმე კითხვა ებადება, მე აუცილებლად ვპასუხობ. თუმცა, ჩემს რჩევებს ასი პროცენტით ნამდვილად არ იზიარებს. ჩვენ ერთმანეთთან მეგობრული ურთიერთობა გვაქვს, რჩევას ხან მე მივცემ, ხანაც ის. ამას ბოლომდე ან გავიზიარებთ, ან არა.

– ხომ არ აპირებთ საერთო ნამუშევრის შექმნას?

– ამ მომენტში არა, მაგრამ მომავალში ერთობლივ მუშაობას არ გამოვრიცხავ.

თეონა კენჭიაშვილი